Antik dönemde Karia Khersonesos olarak anılan Bozburun Yarımadası’nın önde gelen kentlerinden, Marmaris’in 20 kilometre güneybatısında Asarcık Tepesi’nde yer alan Amos’taki kazılar, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Gürbüzer başkanlığında devam ediyor.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kazı statüsünde bulunan, Muğla Valiliği, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının (YİKOB) desteği ve Marmaris Belediyesi ile Marmaris Ticaret Odasının ana sponsorluğunda yürütülen kazı çalışmalarında amfitiyatro ve çevresindeki yapılarda sona yaklaşıldı.

Kazı başkanı Doç. Dr. Gürbüzer, AA muhabirine Geleceğe Miras Projesi’nin Türk arkeolojisi adına çok önemli ve değerli olduğunu söyledi.

Projeyle Amos Antik Kenti tiyatrosunun bütünüyle ayağa kaldırılacağını aktaran Gürbüzer, “Bundan sonra yaklaşık dört yıl kesintisiz olarak Amos kazılarına devam edeceğiz. Bunu da tabii ki Bakanlığımızın ortaya koyduğu Geleceğe Miras Projesine borçluyuz.” dedi.

– Bozburun Yarımadası’nda amfitiyatrosu bulunan tek kent Amos

Amos’un Geleceğe Miras Projesi ile birlikte gelecek dört yılının planlandığını anlatan Gürbüzer, “İlk adım olarak da çalışmalarımıza tiyatroda başladık. Tiyatro hem kent mimarisi açısından hem de kentin tarihi açısından önemli bir yapı. Bozburun Yarımadası’nda sayıları 10’u aşan kent var ve bu kentler içerisinde tiyatrosu olan tek kent Amos. Bu önemli bir mimari özellik, hem kentin kültürel hem de ekonomik gücünü göz önüne sermesi açısından.” diye konuştu.

Gürbüzer, tiyatroyu gün yüzüne çıkartmak ve turizme kazandırmak istediklerine vurgu yaparak, şunları kaydetti:

“İki yıl önce tiyatroda kazı çalışmalarına başlamıştık. Bu sene de Geleceğe Miras Projesi ile tiyatro kazılarını yıl sonuna doğru tamamlamayı sonlandırmayı hedefliyoruz. Sahne binasını ortaya çıkardık. Tiyatronun orkestrasında çalışmalarımızı yürüttük. Orkestrada ana kaya kütlesini ortaya çıkarttık. Antik dönemdeki bütün yapılar sağlam zemin üzerine oturtulmak zorunda olduğundan ana kaya düzlemleri üzerine inşa edildi. Kendi dönemindeki inşaat tekniği açısından harç ve benzeri birleştirici unsurlar olmadığından dolayı kuru duvar örgüsüyle inşa edilmiş. Eğimli bir oturma sırası ve topografik yapısal zorunluluk da bu yapıyı yamaca yaslanmış. Sağlam bir zemin için uygun en iyi alan olduğuna karar verip bu noktaya inşa etmişler.”

– Tiyatronun güneyindeki sarnıç kazılacak

Tiyatronun sahne ve tepe noktasının iki ayrı koya hakim olmasının önemini ve cazibesini arttırdığını, panoramik görselliğin herkesi etkilediğini belirten Gürbüzer, ana kaya kütlesindeki düzleme çalışmaları sırasında buranın küçük çaplı bir taş ocağı olarak kullanıldığını da tespit ettiklerine değindi.

Tiyatro dışından doğuya doğru kazıların devam ettiğini belirten Gürbüzer, sözlerini şöyle tamamladı:

“Tiyatronun güney bitişiğinde çapı yaklaşık 5,5 metreyi bulan bir sarnıç bulunuyor. Kazılarına başlayacağız. Amos gibi tepe üzerine inşa edilmiş yerleşimlerin en önemli ihtiyacı şüphesiz ki su. En pratik çözüm sarnıçlar ve hayati bir önemi vardır. Arkeologlar için ise önemli bir veri kaynağı teşkil ederler yani önemli depozitlerdir binlerce yıllık süreç içerisinde. Arkeolojik veri anlamında bize neler sunuyor göreceğiz. Tiyatroyla olan ilişkisi nedir, bu soruya yanıt bulmak adına buradaki çalışmalarımızı sürdüreceğiz.”

Amos’un antik tiyatrosundaki kazılar bu yıl sonunda tamamlanacak yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Heykelin Roma dönem kopyaları Perge, Rodos ve Delos adasında bulunmuştu. Heykellerin Karia Bölgesi’ndeki kentlerden birisinde yapılmış olduğunu, ancak hangi kent olduğu bilinmiyordu. Helenistik, Roma, Bizans, Anadolu beylikleri, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde de önemini sürdüren ve dünyanın en büyük mermer kenti olarak bilinen Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Stratonikeia Antik Kentinde 12 ay devam eden kazı, restorasyon ve konservasyon çalışmalarında önemli eserlere ulaşılıyor.

Stratonikeia’daki Roma Hamamının Frigidarium (Soğuk Su Havuzlu) bölümünde yapılan kazılarda, Philiskos’un dans eden Mousa heykelinin orijinali ele geçti. Böylece dünyanın farklı yerlerinde sadece Roma Dönemi kopyaları bulunan, Milattan önce 2. yüzyılın ortalarına ait orijinal dans eden Philiskos tipi Mousa heykeli Stratonikeia’da bulundu ve Muğla Müzesi’nde sergilenecek.

Stratonikeia ve Lagia antik kenti kazı başkanı Prof. Dr. Bilal SÖgüt, “2023 yılında ağırlık verdiğimiz çalışmaların birisini de Roka hamamı oluşturuyor. Özellikli Roma hamamının Frigidarium (Soğuk Su Havuzlu) bölümünde yaptığımız çalışmalarda bir heykel bulduk. Bu dans eden Mousa heykeli. Bu heykelin daha önce Anadolu’da ve Yunanistan’da farklı yerlerde Roma kopyaları vardı. Biz burada ilk defa bu kopyaların Helenistik döneme ait orijinal bir eserini bulduk. Milattan önce 2. yüzyılda ünlü heykeltıraş Philiskos’un Mousa’ların heykellerini yaptığını biliyorduk. Bununla ilgili bir yerde çalıştığı da tahmin ediliyordu. Ama bu eserlerden orijinal bir eseri Stratonikeia’da bulmuş olduk. Böylelikle biz Philiskos’un dans eden Mousa tipinde bir orijinal heykele sahip durumdayız. Şimdi heykelin bakım ve onarım çalışmaları devam ediyor. Bakım ve onarım çalışmaları tamamlandıktan sonra Muğla müzemizde sergilenmeye devam edecek” dedi.

İlham Perisi heykeli sergilenmeye hazır yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Menteşe ilçesindeki tarihi Arasta (çarşı), beylikler dönemi, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde de vatandaşların her türlü ihtiyaçlarını karşılamaya devam ediyor. Menteşe tarihi Arasta Çarşısı son yıllarda kültür turizminin de vazgeçilmez duraklarından birisi haline geldi. Yerli ve yabancı turistlerin yanı sıra üniversite öğrencilerinin de uğrak yeri olan tarihi arastada; unutulmaya yüz tutmuş semerci, ayakkabıcı, berber, nalbur, bakırcı ve sandaletçi gibi farklı meslek dallarından ustalar faaliyet gösteriyor.

Muğla’nın eski kervan yolu güzergahı üzerinde kuzey-güney, doğu-batı akslarının kesiştiği noktada yer alan arasta, tarihi dokusu sivil mimari özelliklerini yansıtan, ticari yoğunluğa sahip bir bölge olarak biliniyor.

Menteşe arasta çarşısı hakkında bilgi veren Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Mimarlık Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Melek Zühra Yıldırım, “Muğla arastası Muğla’nın en önemli kentsel doku parçalarından biri. Öncelikle Muğla’da avlulu evlerinin asar yamaçlarından aşağıya doğru yavaş yavaş döküldüğünde bulduğu en son nokta Muğla arastası. Bunun en önemli sebeplerinden birisi aslında kervan yolunun da bu arasta ekseni üzerinden devam etmesi. Muğla evleri içlerinde boşluklar oluşturan avlularıyla aslında güneye doğru açılan ve yavaş yavaş yamaçtan aşağıya inen bir doku sergiler. Aras’ta bu açıdan bakıldığında bize özellikle kent çalışanlarına kentin nasıl biçimlendirdiğini ve sınırlarını nasıl oluşturduğunu gösteriyor.

Bu anlamda çok önemli bir diğer konu da bu dökülen konut mimarisi ve en uca ulaşan yamaca ulaşan alandaki arasta da kendi içinde oluşturduğu birtakım boşluklarla ki bunlar yine içinde bulunduğumuz konut gibi örneklerde büyük avlularla zaman zaman ibadet yapıları. Yani çevremizdeki Kurşunlu Camisi, Ulu Cami gibi yapıların kendi avlu alanlarıyla zaman zaman ticaret yapılarının, bunları da zahire pazarında daha ileride konak altı meydanında görüyoruz. Bu yapıların oluşturdukları boşluklarla kentte ferahlama alanları ve buluşma noktaları sağlıyor. Bunu ne zamandan beri sağlıyor? Beylikler dönemine kadar gidebiliyoruz. Osmanlı’da çok ağırlıklı olarak bunu görüyoruz. İlginçtir ki bütün kentlerde halka halka gelişme olup eski ticaret mekanlarından uzaklaşma olsa da Muğla’da ilginç bir şekilde Aras’ta en temel merkez olma özelliğini koruyor. Bunu nasıl yapıyor? Muğlalıların aslında Muğla sevdalısı olması sebebiyle yapıyor. Muğla kültüründeki bağış geleneğinin yine bizim yapımızda olduğu gibi başka yapıların da yönetimine bağışlanmış olması, bu yine arasta ekseni üzerinde birkaç farklı kültür mekanı oluşmasını sağlamış durumda. Bu da tabii ki Muğla halkının bu boşlukları kullanarak arastayı deneyimlemesini ve bugün ve bugüne kadar yaşatmasını sağlamış” dedi.

“Arasta bölgesinde birçok meslek grupları yer alıyor”

Geçmişin önemli mesleklerinin hala arastada sürdürüldüğünü açıklayan Prof. Dr. Yıldırım, “Birçok meslek var gördüğümüz. Bunların içerisinde bakırcılar ve halı üretimi doğrudan burada yapılmasa da satışı hala Muğla arastamızda devam ediyor. Çok önemli bir meslek topluluğu terzilerimiz arasta sokaklarında hala çok canlı bir şekilde işlerini yapmaya devam ediyorlar. Bunun dışında kahvecilerimiz, helvacılarımız yemek kültürünü bize bugüne kadar taşıyan önemli esnaf lokantalarımız yine yaşamını sürdüren ögelerden bazıları. Muğlalıların dışında bunu destekleyen yine çevredeki ilçe merkezlerinden gelen yerel turistler yurt dışından gelen turistler için Muğla kent için de yapılan rotalarda mutlaka vazgeçilmez bir nokta arastamız. Bu da tabi ki Türkiye’de iyi bir örnek olmamızı sağlıyor. Bizler üniversite olarak yine kent rotaları, çalıştaylarıyla burada özellikle tarih bölümündeki hocalarımızla beraber ve öğrencilerimizle beraber Muğla arastasını nasıl kent rotaları içerisinde daha etkin hale gelebileceğini çalışıyoruz. Bugünlerde bir diğer çalışmak istenilen konu kaybolmaya başlayan bir takım meslekleri yine arastamızda öne çıkartmak ve hatta bunların ustalık eğitimlerini vermekte. Acaba üniversite olarak neler yapabiliriz düşünmekteyiz Bu geleneksel üretimin de burada çok etkili olmasını sağlayacaktır diye düşünüyorum” diye konuştu.

Muğla’daki tarihi arastada yok olmaya başlayan meslekler yaşatılıyor yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz 6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 ilde hissedilen deprem sonrası Bodrum Belediyesi tarafından kurulan Hatay Arsuz Dostluk Kenti, depremzede vatandaşlara hizmetlerine devam ederken Başkan Aras, dostluk kentini ziyaret etti. Hem deprem mağduru vatandaşlarla bir araya gelen hem de kampta yapılan son çalışmalar hakkında bilgiler alan Başkan Aras, yeni yapılacak çalışmalarla ilgili projeleri de yerinde inceledi.

Arsuz Belediye Başkanı Dr. Asaf Güven ile birlikte Hatay Arsuz Dostluk Kenti’ndeki deprem mağduru vatandaşların konakladığı konteynerleri gezerek vatandaşların istekleri dinleyen Başkan Aras, yapılacak çalışmalar hakkında da bilgi verdi. Deprem mağduru vatandaşların ilgisiyle karşılaşan Başkan Aras, vatandaşlarla uzun süre sohbet etti. Başkan Aras, daha sonra Arsuz Kaymakamı Hacı Hasan Gökpınar ile bir toplantı gerçekleştirirken toplantıda, Bodrum Belediyesi Fen İşleri Müdürü Özgür Şahin, Dostluk Kenti’nde tamamlanan ve yeni başlayacak çalışmalar hakkında sunum gerçekleştirdi. Bir kısmı çadır bir kısmının konteyner olarak tasarlanan kentte, gelinen noktada çadır yaşam şartlarının zor olması sebebiyle çadırların tamamı kaldırıldı. Bölgede 290 konteyner ev bölgeye yerleştirilirken bin 400 vatandaşa konaklama imkânı sağlanacak duruma getirildi.

Konteyner kentte duş, mutfak, oturma grubu, yatak, televizyon, klima, ocak, şofben gibi bütün imkanlar vatandaşların hizmetine sunulurken sosyal tesis, depolama alanları, berber, kuaför, kafe, market, çocuk oyun alanları, kütüphane, eczane, sağlık kabini, kreş ve çamaşırhane vatandaşlara hizmet vermeye devam ediyor. Ayrıca konteyner kent etrafına yürüyüş ve bisiklet yolları yapılırken altyapı, peyzaj çalışmaları yanında çevre güvenliği için çit çevirme işleri yine Bodrum Belediyesi ekipleri tarafından yapıldı.

Çalışmaların tamamlanmasıyla belirli bir plan dahilinde Dostluk Kenti, bölgedeki yerel yönetimlere teslim edilecek ve Bodrum Belediyesi deprem bölgesindeki görevini tamamlamış olacak.

Başkan Aras’tan dostluk kentine ziyaret yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Kütüphaneler Haftasında Celsus Kütüphanesi’ne ziyaret yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.