MUĞLA (AA) – SABRİ KESEN – Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Stratonikeia Antik Kenti’nde kuzey ve batı caddeleri ile Roma hamamının ardından tiyatro alanında yürütülen kazılarda da çalıştığı belirlenen yaklaşık 2 bin 250 yıllık kanalizasyon sistemi bulundu.

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan, “Gladyatörler Şehri” olarak bilinmesinin yanı sıra dünyanın en büyük mermer kentleri arasında gösterilen Stratonikeia’da 1977’de başlayan kazı çalışmaları devam ediyor.

Helenistik, Roma ve Bizans’ın yanı sıra Anadolu beylikleri, Osmanlı ile Cumhuriyet dönemleri için de önem taşıyan antik kentte, yılın 12 ayı süren kazılarda birbirinden kıymetli eserler gün yüzüne çıkarılıyor.

Sratonikeia Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Bilal Söğüt, AA muhabirine, Karia bölgesinin en önemli kentlerinden Stratonikeia’nın, Anadolu’nun yerli halkı Karialılar ve Leleglere ait bir yerleşim yeri olduğunu söyledi.

Antik kentin tiyatro ile birçok bölgesinde hem kazı hem konservasyon hem de restorasyon çalışmalarının sürdüğünü belirten Söğüt, bu alanda Klasik, Helenistik, Roma ve Bizans dönemine ait yerleşimlerin olduğunu kaydetti.

Yürütülen çalışmalarda birçok yapının ortaya çıkarılmasıyla tarihin canlandırıldığını dile getiren Söğüt, “2 bin 250 yıl önce buradaki düzenlemelerde tiyatronun altındaki kanalizasyonda içinde yürünebilecek kadar büyük kanalizasyon yapmışlar. Tiyatronun suyunu drenaj etmişler. Su kendiliğinden 2 bin 250 yıl sonra bile akıp gidiyor. Onun için inanılmaz mutlu olduk.” dedi.

Söğüt, tarihi alandaki şehircilik, yerleşim ve yaşam izleriyle ilgili bulguların kendilerini heyecanlandırdığını belirterek, şöyle konuştu:

“2019’daki çalışmalarımızda kuzey şehir kapısından itibaren kuzey caddede, batı caddesinde, Roma hamamında ve kütüphanede kanalizasyon sistemini bulmuştuk. Bunların hepsi caddelere bağlanıyor. Bu caddelerde birleştikten sonra kanalizasyon sistemi dereye doğru yöneliyor. Oradan kente hiçbir rahatsızlık vermeden boşaltıyor. En son yaptığımız çalışmalarda tiyatronun üst kanal sistemini bulduk. Alt kanalı da uzun süreden beri araştırıyorduk. Bu arada yoğun bir şekilde Geleceğe Miras Projesi kapsamında çalışma da yürüttük. Kanalı da en sonuna geldik kanal bitti zannettik derken yağmurda denk geldik ve kanalizasyon sistemi çalışıyordu. Tiyatronun tüm caveasında (oturma bölümleri) toplanan sular kanalizasyondan geliyor ve halen bugün yapılmış gibi kanal sistemi devam ediyor.”

Stratonikeia’nın tiyatro kısmında da 2 bin 250 yıllık kanalizasyon sistemi bulundu yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Antik dönemde Karia Khersonesos olarak anılan Bozburun Yarımadası’nın önde gelen kentlerinden, Marmaris’in 20 kilometre güneybatısında Asarcık Tepesi’nde yer alan Amos’taki kazılar, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Gürbüzer başkanlığında devam ediyor.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kazı statüsünde bulunan, Muğla Valiliği, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının (YİKOB) desteği ve Marmaris Belediyesi ile Marmaris Ticaret Odasının ana sponsorluğunda yürütülen kazı çalışmalarında amfitiyatro ve çevresindeki yapılarda sona yaklaşıldı.

Kazı başkanı Doç. Dr. Gürbüzer, AA muhabirine Geleceğe Miras Projesi’nin Türk arkeolojisi adına çok önemli ve değerli olduğunu söyledi.

Projeyle Amos Antik Kenti tiyatrosunun bütünüyle ayağa kaldırılacağını aktaran Gürbüzer, “Bundan sonra yaklaşık dört yıl kesintisiz olarak Amos kazılarına devam edeceğiz. Bunu da tabii ki Bakanlığımızın ortaya koyduğu Geleceğe Miras Projesine borçluyuz.” dedi.

– Bozburun Yarımadası’nda amfitiyatrosu bulunan tek kent Amos

Amos’un Geleceğe Miras Projesi ile birlikte gelecek dört yılının planlandığını anlatan Gürbüzer, “İlk adım olarak da çalışmalarımıza tiyatroda başladık. Tiyatro hem kent mimarisi açısından hem de kentin tarihi açısından önemli bir yapı. Bozburun Yarımadası’nda sayıları 10’u aşan kent var ve bu kentler içerisinde tiyatrosu olan tek kent Amos. Bu önemli bir mimari özellik, hem kentin kültürel hem de ekonomik gücünü göz önüne sermesi açısından.” diye konuştu.

Gürbüzer, tiyatroyu gün yüzüne çıkartmak ve turizme kazandırmak istediklerine vurgu yaparak, şunları kaydetti:

“İki yıl önce tiyatroda kazı çalışmalarına başlamıştık. Bu sene de Geleceğe Miras Projesi ile tiyatro kazılarını yıl sonuna doğru tamamlamayı sonlandırmayı hedefliyoruz. Sahne binasını ortaya çıkardık. Tiyatronun orkestrasında çalışmalarımızı yürüttük. Orkestrada ana kaya kütlesini ortaya çıkarttık. Antik dönemdeki bütün yapılar sağlam zemin üzerine oturtulmak zorunda olduğundan ana kaya düzlemleri üzerine inşa edildi. Kendi dönemindeki inşaat tekniği açısından harç ve benzeri birleştirici unsurlar olmadığından dolayı kuru duvar örgüsüyle inşa edilmiş. Eğimli bir oturma sırası ve topografik yapısal zorunluluk da bu yapıyı yamaca yaslanmış. Sağlam bir zemin için uygun en iyi alan olduğuna karar verip bu noktaya inşa etmişler.”

– Tiyatronun güneyindeki sarnıç kazılacak

Tiyatronun sahne ve tepe noktasının iki ayrı koya hakim olmasının önemini ve cazibesini arttırdığını, panoramik görselliğin herkesi etkilediğini belirten Gürbüzer, ana kaya kütlesindeki düzleme çalışmaları sırasında buranın küçük çaplı bir taş ocağı olarak kullanıldığını da tespit ettiklerine değindi.

Tiyatro dışından doğuya doğru kazıların devam ettiğini belirten Gürbüzer, sözlerini şöyle tamamladı:

“Tiyatronun güney bitişiğinde çapı yaklaşık 5,5 metreyi bulan bir sarnıç bulunuyor. Kazılarına başlayacağız. Amos gibi tepe üzerine inşa edilmiş yerleşimlerin en önemli ihtiyacı şüphesiz ki su. En pratik çözüm sarnıçlar ve hayati bir önemi vardır. Arkeologlar için ise önemli bir veri kaynağı teşkil ederler yani önemli depozitlerdir binlerce yıllık süreç içerisinde. Arkeolojik veri anlamında bize neler sunuyor göreceğiz. Tiyatroyla olan ilişkisi nedir, bu soruya yanıt bulmak adına buradaki çalışmalarımızı sürdüreceğiz.”

Amos’un antik tiyatrosundaki kazılar bu yıl sonunda tamamlanacak yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Bodrum Belediyesi Şehir Tiyatrosu (BBŞT) 2023 – 2024 tiyatro sezonuna 17 Kasım’da girecek. 17 Kasım Cuma günü saat 20.00’de Nurol Kültür Merkezi’nde izleyicisiyle buluşacak olan romantik komedi türündeki Limonata’da Duygu Şen Benveniste, Barış Hayta, Yerkan Kahraman rol alacak. Levent Tülek’in yazıp Ali Şahin’in yönettiği, müziklerini Feridun Düzağaç’ın yaptığı Limonata’nın ilk gösterimi ücretsiz olacak. Bodrum Belediye Başkanı Ahmet Aras, kültür ve sanat kenti Bodrum’da Bodrum Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nun çok kıymetli oyunlar sergilediğini söylerken yeni dönemin bol seyircili geçmesini diledi.

Başkan Aras, konuşmasının devamında “Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir. Kentimizde devam eden 1. Uluslararası Tiyatro Festivali kentimize ayrı bir soluk getirirken Belediye Şehir Tiyatromuzun da oyunlar sergilemeye başlaması Bodrum’da sanatın ne kadar önemsendiğinin bir göstergesidir. Bizler sanatı, halkımıza sunduğumuz asli görevlerimizden biri olarak görüyoruz. Çünkü Ulu Önder’imizin de dediği gibi ‘Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.’ Bu nedenle de kültür ve sanatın kentimizde her zaman var olması için elimizden geleni yapacağız” ifadelerine yer verdi.

Şehir Tiyatrosu, perdelerini açıyor yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.

Marmarislilerin yoğun ilgi gösterdiği Süheyl ve Behzat Uygur kardeşlerin “Hey Gidi Günler” adlı oyunu, keyifli ve eğlenceli bir tiyatro deneyimi yaşatırken seyircilerde bazı oyunlara dahil olarak hem eğlendiler hem de usta sanatçılar ile aynı sahneyi paylaşma deneyimi yaşadılar. Süheyl Uygur kendisi ile birlikte Marmaris’e gelen seyircilerin arasındaki kızı Ayşe Uygur’un doğum gününü sahneden inerek kutlarken tüm seyircilerde iyi ki doğdun şarkısını söyledi. İki perdeden oluşan güldürü ve müzikal öğeleri bir araya getirerek seyircilere nostaljik bir yolculuk sunan oyunda, Uygur kardeşlerin başarılı performansı ile izleyiciler kahkaha tufanı yaşadılar. Gösteri öncesi açıklamada bulunan Uygur kardeşler ‘Hey gidi günler ‘ haricinde ‘Süt kardeşler ‘isimli oyunlarının da devam ettiğini belirttiler.

Türk tiyatrosunun mihenk taşlarından usta tiyatro sanatçısı Nejat Uygur’un iki oğlu Süheyl ve Behzat Uygur kardeşler Marmaris’e daha önce babaları ile birlikte geldiklerini, sonrasında da tiyatro oyunu için geldiklerini anlattılar. Marmaris’te konserler arasında tiyatro ve sanatın da bu güzel yerde bulunmasını isteyerek uzun bir aradan sonra ‘Hey gidi Günler’ ile tekrar Marmaris’e gelmekten mutluluk duyduklarını belirttiler. Gösterileri ile ilgili ‘’ Bol kahkalı interaktif bir oyun. Yoğun bir turne programımız vardı, Antalya, Uşak, Fethiye, Marmaris sonrasında Bodrum ve Datça, izlemeye gelen insanların vakitlerini ayırarak uzun kuyruklarda bekleyerek gelmeleri, hele ki bu sıcak havalarda gerçekten inanılmaz bir duygu yaşatıyor. Bizde bizi izlemeye gelenlere sonsuz saygı duyarak elimizden geleni yapıyoruz ‘’ diyerek ‘Süt Kardeşler’ isimli oyunlarının da devam ettiğini belirttiler.

‘Albüm projesi yolda ‘

Uygur kardeşler daha önceki yıllarda ‘Abdulkadir ‘ isimli şarkıları ile milyonların gönlüne taht kurarak hiciv tarzı bir albüm projesi var mı sorusuna ‘’Geçen gün aslında bu gösterinin içinde olmamasına rağmen seyirci ısrarla Abdülkadir’i söyleyin dedi. Bizde sahneye tekrar gelerek yıllar sonra canlı olarak o şarkıyı okuduk, kafamızda bir şey var yeni bir albüm çıkabilir yakında ‘’ diyerek hicivli şarkılardan oluşan bir albümün yolda olduğunun müjdesini verdiler.

‘ Tiyatro bir heves değil bir meslektir’

Tiyatrocu olmak isteyen gençler için konuşan Uygur kardeşlerden Süheyl Uygur ‘’ Biz Nejat babayla Genç Uygurlar tiyatrosunu kuracağımız zamanda baba biz böyle bir tiyatro kurmak istiyoruz sizin boş günlerinizde dedik. Babamızın bize tek bir lafı vardı ‘bu iş öyle kolay bir iş değil çok meşakkatli bir iştir bıkmayacaksanız yıllarca çalışacaksınız yapın ama üç günlük bir sevdaysa yapmayın’ dedi.

Behzat Uygur, ‘’ Heves olarak tiyatroyu asla görmeyin tiyatro bir meslektir çok keyifli zor meşakkat isteyen bir meslektir. Çok çalışsınlar sadece sahnede olmak değil yataktan kalktığından itibaren organizasyon başlar işte turne, oyunlar bir sonraki oyuna kadar devam eder gider. Hep ustalarımız tiyatronun ilk 40 yılı zordur ondan sonrası kolaydır derler biz de hatırlatalım genç meslektaşlarımıza bunu bir heves olarak değil bayağı bir meslek olarak görsünler ‘’ şeklinde tavsiyede bulundu. Süheyl Uygur ‘’gerçekten seviyorsa bu işi heves olarak görmemesi lazım’’ diye konuştu.

‘Marmaris yaşayanları ile çok güzel ‘

Süheyl ve Behzat Uygur kardeşler Marmaris ile ilgili olarak,‘’ Burası çok güzel bir kent, ama kentleri güzelleştiren de insanlardır, Marmaris’i insanlar daha da güzelleştireceklerdir diyerek sevgi ve saygılarımızı iletiyoruz ‘’ açıklamasında bulundular.

Uygur kardeşler iki saate yakın süren gösterinin ardından kendilerini ayakta alkışlayarak uğurlayan seyircilere ‘Nejat usta’nın sözleri ile bitiriyoruz , büyüklerin ellerinden, küçüklerin gözlerinden, ortancaların alnından öpüyoruz ‘’ diyerek veda ettiler. Hey gidi günler gösterisi 23 Ağustos’ta Datça’da sahne alacak.

Marmaris’te ‘Hey gidi Günler’ sahnelendi yazısı ilk önce Dalaman Gazetesi üzerinde ortaya çıktı.